ZORUNLU İLKÖĞRENİM ÇAĞI DIŞINDA KALMIŞ OKUMA-YAZMA BİLMEYEN VATANDAŞLARIN, OKUR-YAZAR DURUMA GETİRİLMESİ VEYA BUNLARA İLKOKUL DÜZEYİNDE EĞİTİM ÖĞRETİM YAPTIRILMASI HAKKINDA KANUN

Kanun Numarası  : 2841
Kabul Tarihi   : 16/6/1983
Resmî Gazete  : 18.6.1983/18081  

Ek ve Değişiklikler:
1) K. No. 4854/24.4.2003   (6.5.2003/25100    RG)

BİRİNCİ KISIM

Genel Esaslar

Amaç:

Madde 1 – Bu Kanunun amacı; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış okuma ve yazmayı bilmeyen veya çok az bilen bütün vatandaşların, Türk milli eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, Devletin gözetim ve denetimi altında okuma ve yazma öğrenmelerini veya ilkokul düzeyinde öğrenim yapmalarını sağlamaktır.

Kapsam:

Madde 2 – Bu Kanun; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış, okuma ve yazmayı bilmeyen veya çok az bilen vatandaşları ve bu Kanunda kendilerine görev verilen kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşları kapsar.

Tanımlar:

Madde 3 – Bu Kanunda geçen;

a) "Okuma - Yazma öğrenme kursu"; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan,okuma ve yazmayı bilmeyenler ile çok az bilen yetişkinlerin devam etmek zorunda oldukları kursu,

b) "İlkokul düzeyınde kurs"; okuma - yazmayı bilen veya okuma - yazma kursunda öğrenen yetişkinlere, ilkokul düzeyinde eğitim ve öğretim veren kursu,

c) "Zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalanlar"; 14 yaşını bitirenleri,

İfade eder.

 

İKİNCİ KISIM

Görevler

Milli Eğitim Bakanlığının bu Kanunla ilgili görevleri:

Madde 4 – Milli Eğitim Bakanlığı bu Kanunun kapsamına giren konularda;

a) Eğitim ve öğretim ile ilgili her türlü çalışmaları düzenler.

b) Kamu kuruluşları, özel ve gönüllü kurumlar ile kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar.

c) Eğitim ve öğretimi gözetim ve denetim altında bulundurur.

d) Personel, araç ve gereç sağlar ve teknik yardımda bulunur.

e) Diğer kurum ve kuruluşların çalışmalarına yardımcı olur, öneride bulunur ve gereken tedbirleri alır.

f) Kursları başarıyla bitirenlere belge veya diploma verir, okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurs çalışmalarında başarıları görülen kamu görevlilerini, özel kuruluşlar, dernek ve kişileri teşvik edici tedbirleri alır.

Kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri:

Madde 5 – Kamu kurum ve kuruluşları; aşağıdaki esaslara uygun olarak, okuma - yazma bilmeyen personelin eğitimini yaptırmak zorundadır. Bu kurum ve kuruluşlar:

a) Bu Kanunun kapsamına giren konularda, Milli Eğitim Bakanlığıyla koordinasyon ve işbirliği yaparak, uygun ve gerekli personel, araç, gereç ve teknik yardım yaparlar.

b) Kendi bünyelerinde ve işyerlerinde çalışanların okuma - yazmayı öğrenmelerini sağlayıcı tedbirleri alırlar.

Özel kurum ve kuruluşların görevleri:

Madde 6 – İşverenler işyerlerinde aşağıdaki esaslara uygun olarak okuma-yazma bilmeyen işçilerin eğitimlerini yaptırmak zorundadırlar.

a) İşyerlerinde çalışan ve okuma - yazma bilmeyen işçilerin işveren tarafından Milli Eğitim Bakanlığınca açılan okuma - yazma kurslarına iştirakleri sağlanır. İşyerinde okuma - yazma bilmeyen işçi sayısının 25 ve daha yukarı olması halinde, işyerinde de okuma - yazma kursu açılabilir. Bu durumda, Milli Eğitim Bakanlığınca yeterli miktarda öğretmen temin edilir.

b) Kurslara devam zorunludur. Haklı bir sebep olmaksızın kursa girmeyenler o gün işe gelmemiş sayılırlar.

c) İşverenler işyerlerinde çalışan okuma - yazma bilmeyen işçilerin iş ve ikametgah adreslerini, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde milli eğitim müdürlüklerine bildirmek zorundadır.

Kurslara katılma:

Madde 7 – Zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan ve okuma - yazmayı bilmeyen veya çok az bilen vatandaşlar, yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslara göre mahalli mülki idare amirlerince tespit edilir. Hazırlanacak plan ve programlara uygun olarak, kimlerin hangi kurslara, ne kadar süre ile katılacağı,ilan ve tebliğ edilir. Vatandaşların, kendilerine tebliğ edilen okuma- yazma öğrenme kurslarına katılmaları zorunludur.

Kırkbeş yaşını dolduran vatandaşların okuma - yazma öğrenme kurslarına katılmaları isteğe bağlıdır. Bedeni ve zihni yetersizlikleri resmi tabip raporuile anlaşılanlar hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

 

ÜÇÜNCÜ KISIM

Teşvik ile İlgili Hükümler

Okuma ve yazmayı teşvik etme:

Madde 8 – Vatandaşları okuma - yazma öğrenmeye veya ilkokul düzeyinde öğrenim yapmaya teşvik etmek üzere; okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurslara devam edenlere, okuma - yazma bilmeyen vatandaşlar arasında, aşağıdaki imkan ve kolaylıklar sağlanır.

a) Zorunlu ilköğrenim çağındaki öğrencilere tanınan imkanlardan yararlanmaları için bu Kanunda geçen kurslara katılanlara, kurs süresince, öğrenci kimlik belgesi verilir.

b) Bu Kanunda geçen kurslara katılan ve başarı gösteren muhtaç kişilerin yükseköğrenim yapan çocuklarına, kredi vermede öncelik tanınır.

c) Okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurslara devam eden annelerin çocuklarına, çalıştıkları kurum ve kuruluşların kreş ve anaokullarına alınmada öncelik tanınır.

d) Okuma - yazma bilenlerin işe alınmalarında okuma - yazma bilmeyenlere göre öncelik tanınır.

e) Okuma - yazma öğrenme kurslarında başarılı olanlara kooperatif veya banka kredileri ile tohumluk ve gübre tahsisinde bir defaya mahsus olmak üzere öncelik verilir.

f) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda ve her türlü işyerlerinde çalışanlardan, okuma - yazma öğrenme kurslarına devam edenlere, bir defaya mahsus olmak üzere 60 saat; ilkokul düzeyinde kurslara devam edenlere bir defaya mahsus olmak üzere 100 saat; ücretli izin verilir. İzinler işyerlerinin çalışmalarını aksatmayacak şekilde düzenlenir.

g) Okuma - yazma kurslarına katılanlar için özel idareler veya yöre belediyelerince, imkanları ölçüsünde ve kendilerinin takdir edecekleri uygun teşvik edici tedbirler alınır.

Görevlileri teşvik etme:

Madde 9 – Bu Kanun kapsamına giren okuma-yazma öğrenme veya ilk okul düzeyindeki kursların yönetiminde, eğitim ve öğretim hizmetlerinde üstün başarıları görülen kamu görevlilerini, özel kuruluşları, dernek ve kişileri teşvik için Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır.

 

DÖRDÜNCÜ KISIM

Ceza Hükümleri

Verilen görevleri yapmayanlar:

Madde 10 – Denetleme sonucu, bu Kanunun 6 ncı maddesinde gösterilen görevleri yerine getirmedikleri anlaşılan özel kurum ve kuruluş yöneticileri, yüzyetmişdörtmilyon lira idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. (1)

Bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluş yöneticileri hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.

Kurslara katılmayanlar:

Madde 11 – Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda çalışan vatandaşlardan, bu Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranışta bulunanlar, seksenyedimilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılırlar. (1)

Gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar:

Madde 12 – Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen imkanlardan yararlanmak amacıyla, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, genel hükümlere göre eylemleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, seksenyedimilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılırlar. (1)

(Ek: 24/4/2003-4854/5 md.) Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. (1)

 

BEŞİNCİ KISIM

Son Hükümler

Yönetmelik:

Madde 13 – Kamu kuruluşlarıyla, özel kurum ve kuruluşların görevleri zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan, okuma-yazma bilmeyen veya çok az bilen vatandaşların tespiti ve okuma - yazma öğrenmenin teşviki ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlar Kurulu kararıyla; okuma - yazma öğrenme kursları ile ilkokul seviyesindeki kursların açılması ve işleyişi, kurslarda başarı gösterenlerin ödüllendirilmesi ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer hususlar, Milli Egitim Bakanlığınca; bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde çıkartılacak ve Resmi Gazetede yayımlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.

Yürürlük:

Madde 14 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme:

Madde 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

_________________

(1) 24/4/2003 tarihli ve 4854 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında yer alan "beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezasıyla" ibaresi, "yüzyetmişdörtmilyon lira idarî para cezasıyla"; 11 inci maddede yer alan "ikibin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası" ibaresi, "seksenyedimilyon lira idarî para cezası"; 12 nci maddenin birinci fıkrasında yer alan "ikibin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası" ibaresi, "seksenyedimilyon lira idarî para cezası" olarak 6/5/2003 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.